ඩිජිටල් වංචා සහ නීතිවිරෝධී ආයෝජන ජාවාරම්වලට වැට බඳින්න මහ බැංකුවෙන් “Be Scam Proof” ප්‍රචාරක ව්‍යාපාරය ඇරඹෙයි!
image for ඩිජිටල් වංචා සහ නීතිවිරෝධී ආයෝජන ජාවාරම්වලට වැට බඳින්න මහ බැංකුවෙන් “Be Scam Proof” ප්‍රචාරක ව්‍යාපාරය ඇරඹෙයි!

වර්තමානයේ ශීඝ්‍රයෙන් සංකීර්ණ වන ඩිජිටල් මූල්‍ය වංචා සහ නීතිවිරෝධී තැන්පතු ජාවාරම් හේතුවෙන් පාරිභෝගිකයන්, මූල්‍ය අන්තර්ගතකරණය (Financial inclusion) මෙන්ම සමස්ත මූල්‍ය පද්ධතිය කෙරෙහි පවතින මහජන විශ්වාසය බරපතළ තර්ජනයකට ලක්ව ඇති බව ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව අනතුරු අඟවයි.

2026 මූල්‍ය පාරිභෝගික ආරක්ෂණ මාසය (Financial Consumer Protection Month 2026) ආරම්භ කරමින් අදහස් දැක්වූ මහ බැංකු අධිපති ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ ප්‍රකාශ කළේ, රටේ පවතින ආර්ථික අවිනිශ්චිතතාව මඟින් ලැබෙන අවස්ථා ප්‍රයෝජනයට ගනිමින් වංචාකරුවන් ක්‍රියාත්මක වන බවයි. මෙහි බරපතළම බලපෑම එල්ල වන්නේ තමන් අමාරුවෙන් උපයාගත් මුදල් අහිමි කරගන්නා, සමාජයේ අවදානමට ලක්විය හැකි අඩු ආදායම්ලාභී පිරිස් වෙත බව ද හෙතෙම සඳහන් කළේය.

මහ බැංකු අධිපතිවරයාට අනුව, ශ්‍රී ලංකාව මේ වන විට එකිනෙකට වෙනස් ප්‍රධාන අභියෝග දෙකකට මුහුණ දී සිටියි:

  • තාක්ෂණික වංචා: ඩිජිටල් බැංකුකරණය සහ සමාජ මාධ්‍ය භාවිතයේ වර්ධනයත් සමඟ දියුණු තාක්ෂණය උපයෝගී කරගනිමින් සිදුකරන ව්‍යාජ සබැඳි (Malicious links) සහ ෆිෂිං (Phishing) වැනි සයිබර් ප්‍රහාර.
  • තොරතුරු හිඩැස්: විශේෂයෙන්ම නාගරික ප්‍රදේශවලින් බැහැරව පවතින අඩු මූල්‍ය සාක්ෂරතාව (Financial literacy) හේතුවෙන්, රජයේ බලපත්‍රලාභී මූල්‍ය ආයතන සහ නීතිවිරෝධී වංචනික ආයතන/ව්‍යාපෘති වෙන්කර හඳුනා ගැනීමට සාමාන්‍ය ජනතාවට ඇති අපහසුතාව.

මෙවර විශේෂ අවධානයට ලක්වන ප්‍රධාන මූල්‍ය තර්ජන 5

මහ බැංකු සහකාර අධිපතිනී ඩබ්ලිව්. ඒ. දිල්රුක්ෂි ප්‍රකාශ කළේ පෙර පැවති වැඩසටහන්වලට වඩා මෙවර “Be Scam Proof” ව්‍යාපාරය වඩාත් පුළුල් ස්වරූපයක් ගන්නා බවයි. ඒ අනුව පහත සඳහන් ප්‍රධාන තර්ජන 5 පිළිබඳව මහජනතාව සෘජුවම දැනුවත් කෙරේ:

  1. පිරමිඩ ජාවාරම් (Pyramid Schemes)
  2. අනුමත නොකළ තැන්පතු ලබා ගැනීමේ ව්‍යාපාර (Illegal Deposit-taking Operations)
  3. අසාමාන්‍ය ප්‍රතිලාභ පොරොන්දු වන වතු වගා පාදක ආයෝජන වංචා (Plantation-based Investment Scams)
  4. බැංකු ගිණුම් කුලියට දීම හෝ ණයට දීමේ ජාවාරම් (Account Renting and Lending Schemes)
  5. නවීන ඩිජිටල් සහ සයිබර් මූල්‍ය වංචා (Digital and Cyber-enabled Financial Fraud)

ඒකාබද්ධ ජාතික ආරක්ෂක එකමුතුවක අවශ්‍යතාව

“මෙම දැවැන්ත අභියෝගයට මහ බැංකුවට පමණක් තනිවම මුහුණ දිය නොහැකියි,” යැයි පවසමින් ආචාර්ය නන්දලාල් වීරසිංහ වංචාකරුවන්ට එරෙහිව ඒකාබද්ධ ජාතික ආරක්ෂක එකමුතුවක් (National Coalition) ගොඩනැගීමට සමස්ත ක්ෂේත්‍රවල සහාය ඉල්ලා සිටියේය.

  • මාධ්‍ය ආයතන: තනි තනි වංචා සිදුවීම් වාර්තා කිරීමට පමණක් සීමා නොවී, මූල්‍ය අවදානම් පිළිබඳව මහජනතාව සක්‍රියව දැනුවත් කිරීමට පියවර ගත යුතුය.
  • විදුලි සංදේශ සමාගම්: වංචාකරුවන් විසින් සන්නිවේදන ජාල සහ දුරකථන ජාල අවභාවිත කිරීම වැළැක්වීමේ ක්‍රියාමාර්ග තීව්‍ර කළ යුතුය.
  • මූල්‍ය හා තාක්ෂණ (Fintech) ආයතන: පාරිභෝගිකයන්ගේ ගිණුම් ආරක්ෂණ පියවරයන් තවදුරටත් දැඩි කළ යුතුය.
  • සමාජ මාධ්‍ය ක්‍රියාකාරීන් (Influencers): ඩිජිටල් අන්තර්ගතයන් නිර්මාණය කරන්නන් තමන් කෙරෙහි පවතින මහජන විශ්වාසය පෙරළා සමාජය දැනුවත් කිරීමේ පණිවිඩය සමාජගත කිරීමට යොදාගත යුතුය.

මෙම දැනුවත් කිරීමේ ප්‍රචාරක ව්‍යාපාරය යටතේ පෝස්ටර්, අධ්‍යාපනික ද්‍රව්‍ය, කෙටි චිත්‍රපට සහ විශේෂ තේමා ගීතයක් ඇතුළත් බහුමාධ්‍ය වැඩසටහන් ග්‍රාමීය ප්‍රදේශ, අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්, ජ්‍යෙෂ්ඨ පුරවැසියන්, පාසල් සහ විශ්වවිද්‍යාල සිසුන් ඇතුළු සියලුම ක්ෂේත්‍ර වෙත ප්‍රචාරය කිරීමට මහ බැංකුව සැලසුම් කර ඇත.

කෙසේ වෙතත්, වංචාවලට ගොදුරු වීමෙන් වැළකීම සඳහා මහජනතාවට ද විශාල වගකීමක් පවතින බව මහ බැංකුව අවධාරණය කරයි. ඒ අනුව, ඕනෑම මූල්‍ය ආයෝජනයක් කිරීමට පෙර එහි නීත්‍යානුකූලභාවය සහ විශ්වාසනීයත්වය නිසි ලෙස තහවුරු කර ගන්නා ලෙසත්, සැකකටයුතු ලෙස කෙටි කලකින් ඉහළ ප්‍රතිලාභ පොරොන්දු වන ආයෝජන අවස්ථාවන්හිදී දැඩි ලෙස ප්‍රවේශම් වන ලෙසත් මහ බැංකුව සමස්ත පුරවැසියන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියි.