ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල (IMF) සමඟ ඇති කරගත් එකඟතාවකට අනුව ක්රියාත්මක වන ‘පිරිවැය මත පදනම් වූ මිල සූත්රය’ (Cost-reflective pricing formula) හේතුවෙන්, ගතවූ සති පහක කාලය තුළ පමණක් මෙරට ඉන්ධන මිල සිව්වතාවක් ඉහළ ගොස් ඇත. පසුගිය ඉරිදා (03) ක්රියාත්මක වූ නවතම මිල සංශෝධනයත් සමඟ සාමාන්ය ජනතාවගේ දෛනික ජීවිතය මෙන්ම සමස්ත ආර්ථිකයම දැඩි අවදානමකට ලක්ව තිබේ.
බටහිර ආසියාවේ (විශේෂයෙන් ඉරානය සහ ඊශ්රායලය අතර) පවතින යුධමය නොසන්සුන්තාව හේතුවෙන් ලෝක වෙළඳපොළේ බොරතෙල් මිල වසර හතරකට පසු උපරිම අගයකට පැමිණ ඇත. ශ්රී ලංකාව ශුද්ධ තෙල් ආනයනය කරන රටක් වන (Net oil importer) බැවින්, ගෝලීය මිල වෙනස්වීම් සහ ඉන්දියන් සාගරයේ නාවික රක්ෂණ ගාස්තු ඉහළ යාම මෙරට ඉන්ධන මිල කෙරෙහි සෘජුවම බලපායි.
ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම හුදු බලශක්ති ක්ෂේත්රයට පමණක් සීමා නොවී, අනෙකුත් සෑම අංශයකටම ව්යාප්ත වී (Spillover effect) ඇත:
කොළඹ පාරිභෝගික මිල දර්ශකය (CCPI) අනුව, අප්රේල් මාසයේදී පමණක් ජීවන වියදම් දර්ශකය ඒකක 5.8කින් ඉහළ ගොස් ඇත. මෙයින් අදහස් වන්නේ සාමාන්ය පවුලක පරිභෝජන කූඩය (Standard market basket) සඳහා මසකට රුපියල් 5,380.92ක අමතර මුදලක් වැය කිරීමට සිදුවන බවයි. ස්ථාවර වැටුපක් ලබන මධ්යම පන්තියේ ජනතාවට මෙම බර දරාගත නොහැකි මට්ටමකට පැමිණ ඇති අතර, බොහෝ දෙනෙකුට පෝෂ්යදායී ආහාර සහ දරුවන්ගේ අධ්යාපනික කටයුතු සීමා කිරීමට සිදු වී ඇත.
ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව (CBSL) මේ වන විට ද්විත්ව අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටී. ආනයනික උද්ධමනය පාලනය කිරීමට පොලී අනුපාත ඉහළ දැමුවහොත්, එය ව්යාපාරික ක්ෂේත්රය අඩාල කිරීමට හේතු විය හැක. එනමුදු පියවරක් නොගතහොත් රුපියලේ අගය පීඩනයට ලක්වී තවදුරටත් ඉන්ධන මිල ඉහළ යාමේ විෂම චක්රයක් නිර්මාණය විය හැකිය.
මෙම තත්ත්වයෙන් මිදීමට නම් ඉන්ධන මත පවතින දැඩි යැපීම අවම කර, පුනර්ජනනීය බලශක්ති (Renewable energy) වෙත යොමුවීම කඩිනම් කළ යුතු බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. එසේම, මෙම මිල කම්පන දරාගත නොහැකි අවදානමට ලක්විය හැකි ජනතාව (Most vulnerable) ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ශක්තිමත් සමාජ ආරක්ෂණ ජාලයක් ක්රියාත්මක කිරීම රජයේ වගකීමකි.
