ප්රමිතියෙන් තොර ගල්අඟුරු සහ මිලියන ගණනක අලාභය
නොරොච්චෝලේ බලාගාරය සඳහා ප්රමිතියෙන් තොර ගල්අඟුරු ආනයනය කළ බවට එල්ල වූ චෝදනා හමුවේ බලශක්ති අමාත්ය කුමාර ජයකොඩි සිය ධුරයෙන් ඉල්ලා අස්වී තිබේ. රජයේ දූෂණ විරෝධී ප්රතිපත්තිය ආරක්ෂා කිරීම සහ පවතින මතභේදාත්මක තත්ත්වය හමුවේ ස්වාධීන පරීක්ෂණයකට ඉඩ සැලසීම මෙම තීරණයට හේතු වී ඇත.
ප්රමිතිය පිළිබඳ මතභේදය
මෙම අර්බුදය ආරම්භ වූයේ ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය (CEB) විසින් සිදුකළ අභ්යන්තර පරීක්ෂණ වාර්තාවක් ප්රසිද්ධ වීමත් සමඟය. එහිදී අනාවරණය වූයේ ආනයනය කරන ලද ගල්අඟුරු තොගයක තාප ජනන ධාරිතාව (Calorific Value) නියමිත ප්රමිතියට වඩා අඩු මට්ටමක පවතින බවයි.
- ප්රමිති සහතිකය: ඉන්දුනීසියාවේ පැටවීමේ වරායේදී සිදුකළ පරීක්ෂණවලින් මෙම ගල්අඟුරු වල අගය $5,900$ kcal/kg ලෙස සහතික කර තිබුණි.
- ලංකාවේ පරීක්ෂණ: ශ්රී ලංකාවේදී සිදුකළ පරීක්ෂණවලදී එම අගය $5,520$ kcal/kg දක්වා අඩු අගයක් ගෙන තිබුණි.
මෙම වෙනස සිදුවූයේ ප්රවාහනයේදී සිදුවූ අක්රමිකතාවක් නිසාද නැතහොත් මූලික සහතික පත්ර ව්යාජ ලෙස සකස් කර තිබීම නිසාද යන්න පිළිබඳව දැන් විමර්ශන ආරම්භ කර ඇත.
රජයේ ස්ථාවරය සහ විමර්ශන කොමිසම
විදේශ අමාත්ය විජිත හේරත් සහ කැබිනට් ප්රකාශක නලින්ද ජයතිස්ස මාධ්ය වෙත අදහස් දක්වමින් කියා සිටියේ, අදාළ ප්රසම්පාදන ක්රියාවලිය ජාත්යන්තර මාර්ගෝපදේශ අනුව විනිවිදභාවයකින් යුතුව සිදු කර ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, ලැබුණු ගල්අඟුරු තොගයේ ගුණාත්මකභාවය පිළිබඳ ගැටලුවක් පවතින බව රජය පිළිගන්නා අතර, ඒ පිළිබඳව සොයා බැලීමට ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක විසින් විශේෂ ජනාධිපති කොමිසමක් පත් කර ඇත.
ශ්රේෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරු ගිහාන් කුලතුංගගේ ප්රධානත්වයෙන් යුත් මෙම කොමිසමට පුළුල් බලතල හිමිවී තිබේ:
- නොරොච්චෝලේ බලාගාරය ආරම්භයේ සිට 2026 අප්රේල් 16 දක්වා සිදුවූ සියලුම ගල්අඟුරු ටෙන්ඩර් පරීක්ෂා කිරීම.
- ප්රමිතියෙන් තොර ගල්අඟුරු සැපයූ සමාගම්වලට ගෙවීම් අත්හිටුවීමට පවතින නීතිමය හැකියාව සොයා බැලීම.
- ලංකා ගල්අඟුරු සමාගමේ නිලධාරීන් මෙයට සම්බන්ධ දැයි හඳුනා ගැනීම.
ආර්ථික සහ තාක්ෂණික බලපෑම
මෙම මතභේදය හුදෙක් දේශපාලන ගැටලුවක් පමණක් නොව, රටේ බලශක්ති සුරක්ෂිතතාවයට ද සෘජුව බලපායි. ප්රමිතියෙන් තොර ගල්අඟුරු භාවිතය නිසා ඇතිවිය හැකි අවදානම් මෙසේය:
- නඩත්තු පිරිවැය: බලාගාරයේ බොයිලේරු (Boiler tubes) වලට හානි සිදුවීම හරහා දිගුකාලීන අලුත්වැඩියා පිරිවැය ඉහළ යයි.
- විදුලි මිළ: තාප ජනනය අඩු ගල්අඟුරු භාවිතයේදී සමාන විදුලි ඒකක ප්රමාණයක් නිපදවීමට වැඩි ගල්අඟුරු ප්රමාණයක් දහනය කිරීමට සිදුවේ. මෙය නිෂ්පාදන පිරිවැය ඉහළ නැංවීමට හේතුවකි.
රජය අවධාරණය කර සිටින්නේ කුමන තත්ත්වයක් යටතේ වුවද විදුලි කප්පාදුවකට ඉඩ නොතබන බවයි. මෙම අර්බුදය දේශපාලන පරිවර්තනයක ආරම්භයක්ද නැතහොත් ක්රමවේදයේ පවතින දූෂණය තුරන් කිරීමේ අවංක උත්සාහයක්ද යන්න ඉදිරි පරීක්ෂණ ප්රතිඵල මගින් තීරණය වනු ඇත.