ශ්රී ලංකා රජයේ සෘජු ප්රතිපාදන මත පමණක් යැපුණු මහා පරිමාණ සංවර්ධන ව්යාපෘති සඳහා විකල්ප අරමුදල් සපයා ගැනීමේ නවතම පියවරක් ලෙස ‘යටිතල පහසුකම් බැඳුම්කර’ (Infrastructure Bonds) සහ ‘නාගරික බැඳුම්කර’ (Municipal Bonds) හඳුන්වා දීමට ශ්රී ලංකා සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභාව (SEC) පියවර ගනිමින් සිටියි.
මෙතෙක් ශ්රී ලංකා මධ්යම රජය රට පුරා රාජ්ය ආයෝජන සඳහා තම අයවැයෙන් සැලකිය යුතු මුදලක් වෙන් කළ නමුත්, පසුගිය මාසයේ ඇති වූ දිත්වා ව්යසනයත් සමඟ, විනාශ වූ යටිතල පහසුකම් යළි ගොඩනැඟීම සඳහා විකල්ප මාර්ග සෙවීමට ශ්රී ලංකාවට සිදුවී තිබේ.
“මා දැනටමත් යටිතල පහසුකම් බැඳුම්කර පිළිබඳ යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කර තිබෙනවා. එමෙන්ම නාගරික බැඳුම්කර හඳුන්වා දීමට ද මම කටයුතු කරනවා,” යැයි සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභාවේ සභාපති හරේන්ද්ර දිසාබණ්ඩාර පසුගිය සඳුදා (29) දින පැවැති උත්සවයකින් අනතුරුව මාධ්ය වෙත පැවසුවේ ය.
තව ද මූල්ය විනයක් සහිත මහා නගර සභා මේ සඳහා තෝරා ගැනීමට සැලසුම් කර ඇති අතර, තෝරාගත් නගර සභා කිහිපයක් සමඟ මේ පිළිබඳ සංවාදයක් ආරම්භ කිරීමට කොමිසම කටයුතු කරමින් සිටින බව ඔහු වැඩිදුරටත් අවධාරණය කළේ ය.
මෙම බැඳුම්කර හරහා අරමුදල් රැස් කරනු ලබන්නේ ‘ව්යාපෘතියෙන් ව්යාපෘතියට’ වන පදනම මත වන අතර, කුඩා ආයෝජකයින්ට ද මෙම නව ආයෝජන මෙවලමෙහි ආයෝජනය කිරීමට අවස්ථාව ලබා දෙන බව හරේන්ද්ර දිසාබණ්ඩාර සඳහන් කළේය.
මූලික වශයෙන් යටිතල පහසුකම් සහ නාගරික බැඳුම්කර යනු ආයෝජකයින්ගෙන් ප්රාග්ධනය රැස් කිරීම මගින් මහා පරිමාණ පොදු ව්යාපෘති සඳහා අරමුදල් සැපයීමට නිර්මාණය කර ඇති මූල්ය උපකරණ වේ. මේවා ප්රධාන වශයෙන් ආකාර දෙකකි:
ශ්රී ලංකාව තුළ මෙම බැඳුම්කර හඳුන්වා දීමේදී සැලකිය යුතු බාධාවන්ට මුහුණ දීමට සිදු වේ. විශේෂයෙන් 2022 ආර්ථික අර්බුදයෙන් පසු පවතින ඉහළ රාජ්ය ණය බර සහ සාර්ව ආර්ථික අවිනිශ්චිතතාවයන් හේතුවෙන් ආයෝජක විශ්වාසය අවම මට්ටමක පවතී.
මීට අමතරව ලෝක බැංකුවේ 2019 යටිතල පහසුකම් මූල්යකරණ වාර්තාවෙන් පෙන්වා දී ඇති පරිදි, දුර්වල රාජ්ය-පෞද්ගලික හවුල්කාරිත්ව ව්යුහයන් සහ බැඳුම්කර නිකුත් කිරීම සඳහා පවතින සීමිත වෙළඳපොළ අවකාශය වැනි නියාමන රාමුවේ පවතින අඩුපාඩු ද මෙහිදී ගැටලුකාරී වේ.
කෙසේ වෙතත්, 2025 ‘දිත්වා’ සුළි කුණාටුවෙන් පසු යථා තත්ත්වයට පත්වීම වේගවත් කිරීමට මෙම බැඳුම්කර යෝජනා කළද, විනිවිදභාවයෙන් තොර පාලන තන්ත්රයන් තුළ මෙවැනි උපකරණ අනිසි ලෙස භාවිතා කිරීමේ අවදානමක් පවතින බවද විචාරකයෝ පෙන්වා දෙති.
එසේම ව්යාපෘති වෙන් කිරීමේදී හිතවතුන්ට සැලකීම (Cronyism) සහ නගර සභාවල ප්රමාණවත් නොවන ණය ශ්රේණිගත කිරීම් (Credit ratings) හේතුවෙන් ජාත්යන්තර ගැනුම්කරුවන් මේ කෙරෙහි දක්වන උනන්දුව අඩුවිය හැකිය.
අවසාන වශයෙන්, ශක්තිමත් නියාමන සහ ආරක්ෂණ ක්රමවේදයන් ස්ථාපිත නොකොට මෙවැනි බැඳුම්කර හඳුන්වා දීමට කටයුතු කළහොත්, එමගින් රටේ ණය උගුල තවත් දරුණු වීමට හෝ දේශපාලන හිතවත්කම් මත පමණක් ව්යාපෘති ක්රියාත්මක වීමට මඟ පෑදිය හැකි බව මූල්ය විශ්ලේෂකයෝ අනතුරු අඟවති.
