ජනාධිපති මාධ්‍ය අංශය සඳහන් කරන පරිදි, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) ඉලක්ක සපුරා ගැනීම සඳහා රජයේ බදු ආදායම තවදුරටත් ඉහළ නංවා ගැනීම මෙම සාකච්ඡාවේ ප්‍රධාන අරමුණ වී තිබේ.

ප්‍රධාන අවධානය යොමු වූ කරුණු:

• ආයතනික ප්‍රතිව්‍යුහගතකරණය: දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවේ ධාරිතාව ඉහළ නැංවීම සඳහා අවශ්‍ය ආයතනික වෙනස්කම් සිදු කිරීම.
• ඩිජිටල්කරණය සහ e-invoicing: ජාතික විද්‍යුත් ඉන්වොයිසි පද්ධතිය හඳුන්වා දීමේ ප්‍රගතිය සහ ඒ සඳහා අවශ්‍ය නීතිමය ප්‍රතිපාදන පිළිබඳව මෙහිදී දීර්ඝ ලෙස සාකච්ඡා විය. මෙම ව්‍යාපෘතිය නියමිත කාලසීමාව තුළ අවසන් කරන ලෙස ජනාධිපතිවරයා නිලධාරීන්ට උපදෙස් දී ඇත.
• බදු පදනම පුළුල් කිරීම: වැඩි පිරිසක් බදු දැලට ඇතුළත් කර ගැනීම සඳහා 2023 වසරේ සිට ක්‍රියාත්මක වන පරිදි බදු නිදහස් සීමාවන් (Tax-free threshold) පහත දමා ඇති අතර, 6% සිට 36% දක්වා වූ ප්‍රගතිශීලී බදු අනුපාත (Progressive tax rates) හඳුන්වා දී ඇත.

මූල්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ කැපී පෙනෙන වෙනස්කම්:

2022 ආර්ථික බිඳවැටීමෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාව සිය ඉතිහාසයේ දැවැන්තම මූල්‍ය ඒකාබද්ධතා (Fiscal consolidation) ක්‍රියාවලියකට අවතීර්ණ වී සිටී.

• ආදායම් ඉලක්ක: 2026 වන විට රජයේ සමස්ත ආදායම දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) 15% ඉක්මවා ගෙන යාමට ඉලක්ක කර ඇත. 2025 වසර අවසානය වන විට බදු ආදායම ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 16.8ක් පමණ වනු ඇතැයි ගණන් බලා තිබේ.
• එකතු කළ අගය මත බද්ද (VAT): වැට් බදු අනුපාතය 18% දක්වා ඉහළ නංවා ඇති අතර, බදු එකතු කිරීමේ ක්‍රියාවලිය සරල කිරීම සඳහා ‘සරල කළ වැට් බදු ක්‍රමය’ (SVAT) 2025 ඔක්තෝබර් සිට අහෝසි කර ඇත.

නව බදු නීති සහ ගිග් ආර්ථිකය (Gig Economy):

2026 අංක 1 දරන දේශීය ආදායම් (සංශෝධන) පනත මගින් රඳවා ගැනීමේ බදු (Withholding Tax – WHT) පරාසය පුළුල් කර ඇත. ඒ අනුව මින් ඉදිරියට:

• සමාජ මාධ්‍ය විශේෂඥයින් (Social media specialists)
• සන්නාම තානාපතිවරුන් (Brand ambassadors)
• චිකිත්සකයින් (Therapists)
• උත්සව ඡායාරූප ශිල්පීන් වැනි ස්වාධීන සේවා සපයන්නන් ද බදු දැලට හසු කර ගැනීමට පියවර ගෙන ඇත.

සහන සහ බැඳීම්:

බොහෝ පුද්ගලයන් සඳහා විද්‍යුත් ක්‍රමයට බදු වාර්තා ගොනු කිරීම (Electronic filing) අනිවාර්ය කර ඇතත්, 2025 අප්‍රේල් මාසයේ සිට ජ්‍යෙෂ්ඨ පුරවැසියන් සඳහා පමණක් ලිඛිතව හෝ විද්‍යුත් ක්‍රමයට බදු වාර්තා ඉදිරිපත් කිරීමේ තේරීමේ අයිතිය (Reprieve) ලබා දී ඇත.

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකම (EFF) යටතේ මෙරට ණය තිරසාරභාවය තහවුරු කිරීම සඳහා බදු එකතු කිරීමේ කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ නැංවීම අත්‍යවශ්‍ය සාධකයක් බව රජය අවධාරණය කරයි.