සූර්ය බලශක්ති ආයෝජකයින් දැඩි මූල්‍ය අර්බුදයක: කෝටි 200ක දැවැන්ත පාඩුවක්
image for සූර්ය බලශක්ති ආයෝජකයින් දැඩි මූල්‍ය අර්බුදයක: කෝටි 200ක දැවැන්ත පාඩුවක්

ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය විසින් පුනර්ජනනීය බලශක්ති බලාගාරවලින් විදුලිය ලබා ගැනීම අත්තනෝමතික ලෙස සීමා කිරීම හේතුවෙන්, දේශීය සූර්ය බලශක්ති ක්ෂේත්‍රයට රුපියල් බිලියන 2කට (කෝටි 200ක) ආසන්න දැවැන්ත මූල්‍ය පාඩුවක් සිදුවී ඇති බව ජාලගත සූර්ය බලශක්ති සංගමය (GCSPA) පවසයි.

2025 පෙබරවාරි මාසයේ සිට ක්‍රියාත්මක වන පරිදි, සති අන්ත සහ රජයේ නිවාඩු දිනවල උදෑසන 9:00 සිට සවස 3:00 දක්වා කාලය තුළ මහා පරිමාණ පුනර්ජනනීය බලාගාරවල නිෂ්පාදනය සීමා කිරීමට (Curtailment) විදුලිබල මණ්ඩලය පියවර ගෙන ඇත. මීට පෙර නිවාඩු දිනවලට පමණක් සීමා වූ මෙම ක්‍රියාවලිය, මේ වන විට සතියේ සාමාන්‍ය දිනවලට ද ව්‍යාප්ත කර තිබීම ගැටළු සහගත් වී ඇත.

පද්ධතියේ පවතින තාක්ෂණික දුර්වලතා සහ “අතිරික්ත සූර්ය බලය” කළමනාකරණය කර ගැනීමට නොහැකි වීම මෙලෙස විදුලිය ලබා ගැනීම ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට හේතුව ලෙස විදුලිබල මණ්ඩලය පෙන්වා දෙයි.

ක්ෂේත්‍රයට සිදුවන මූල්‍ය හා තාක්ෂණික පාඩුව

මෙම තීරණය නිසා දෛනිකව විදුලි ඒකක මිලියන 4ක් පමණ ජාතික පද්ධතියට අහිමි වන අතර, ආයෝජකයින්ට සිදුව ඇති සමස්ත පාඩුව රුපියල් බිලියන 2කට ආසන්න වේ.

  • ආදායම් පහත වැටීම: පොළොව මත ස්ථාපිත සූර්ය බලාගාර (Ground-mounted) හිමියන්ගේ මාසික ආදායම සියයට 15කින් පමණ පහත වැටී ඇත.
  • බැංකු ණය අර්බුදය: මෙම ව්‍යාපෘතිවලින් සියයට 70-80ක් පමණ ක්‍රියාත්මක වන්නේ බැංකු ණය මගිනි. ආදායම් අහිමි වීම නිසා වාරික ගෙවා ගැනීමට නොහැකිව බොහෝ ව්‍යාපාරිකයෝ අසාදු ලේඛනයට (Blacklist) ඇතුළත් වීමේ අවදානමකට මුහුණ දී සිටිති.
  • ගිවිසුම් උල්ලංඝනය: මෙම බලාගාර “අනිවාර්යයෙන් ක්‍රියාත්මක කළ යුතු” (Must Run) බලාගාර ලෙස ගිවිසුම්ගත වී තිබියදී, විදුලිබල මණ්ඩලය ඒකපාර්ශ්විකව එම ගිවිසුම් උල්ලංඝනය කර ඇති බව ආයෝජකයෝ පවසති.

විසඳුම් ප්‍රමාදය සහ ප්‍රතිපත්තිමය බාධා

මෙම ගැටලුවට ඇති එකම තාක්ෂණික විසඳුම වන්නේ අතිරික්ත විදුලිය ගබඩා කරන බැටරි පද්ධති (BESS) ස්ථාපිත කිරීමයි.

මෙම බැටරි පද්ධති සඳහා ඒකකයකට රුපියල් 45.80ක මිලක් කැබිනට් මණ්ඩලය විසින් අනුමත කර වසරකට වැඩි කාලයක් ගත වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, විදුලිබල මණ්ඩලය මෙතෙක් ඒ සඳහා අවශ්‍ය මාර්ගෝපදේශ හෝ ගිවිසුම් තවමත් සකස් කර නැත.

මුදල් අමාත්‍යාංශය මගින් අවශ්‍ය බදු සහන ලබා දී තිබියදීත්, විදුලිබල මණ්ඩලයේ නිලධාරිවාදී ප්‍රමාදයන් හේතුවෙන් මෙම ව්‍යාපෘති අතරමග නැවතී ඇති බව ද වාර්තා වෙයි. 

විදුලිබල මණ්ඩලයේ මෙම ක්‍රියාවන් නිසා අනාගතයේදී පුනර්ජනනීය බලශක්ති ක්ෂේත්‍රයට විදේශ ආයෝජන ගෙන්වා ගැනීම අතිශය දුෂ්කර වනු ඇති බවට ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයෝ අනතුරු අඟවති. 

එබැවින්, විදුලිය සීමා කිරීම නිසා සිදුවූ පාඩුවට සාධාරණ වන්දියක් ලබා දෙන ලෙසත්, අනුමත කර ඇති බැටරි පද්ධති ව්‍යාපෘති කඩිනමින් ක්‍රියාත්මක කරන ලෙසත් සූර්ය බලශක්ති නිෂ්පාදකයෝ රජයෙන් ඉල්ලා සිටිති.